کُنوزُ الْحِکَمِ

مَن أنتَ؟ أنا سمیرٌ. مَن أنتِ؟ أنا سمیرة. فصل ۸ عربی هفتم کنوز الحکم است؛ گنجینه‌ای از حکمت و پرسش دربارهٔ اشخاص و مالکیت. اینجا یاد می‌گیرید بپرسید چه کسی و مالِ چه کسی. در نردبون چند مدرس تصویر دانشمندان و گفت‌وگوی مَن/لِمَن را با مثال‌های ایرانی تمرین می‌دهند تا بتوانید مدرس مناسب را انتخاب کنید.

المعجم؛ خانواده، شغل، مالکیّت

واژه‌های مهم فصل ۸ عربی هفتم: أخت خواهر، حسام شمشیر، أخ برادر، سائق راننده، أرض زمین، سماء آسمان، أنا من، سیّارة خودرو، سیّد آقا، سیّدة خانم، أنتِ تو مؤنث، صدیق دوست، أنتَ تو مذکر، ضیف مهمان، أنتنّ شما مؤنث، کاتب نویسنده، جلیس السوء همنشین بد، مَن چه کسی، لِمَن مالِ چه کسی، جوّال تلفن همراه، وحدة تنهایی.

مَن و لِمَن را با فلش جدا کنید. اولی دربارهٔ هویت است، دومی دربارهٔ صاحب وسیله یا وسیلهٔ کسی.

حکمت‌ها و پرسش از چهرهٔ افراد

متن با روایت‌هایی دربارهٔ نظافت از ایمان، برتری وحدت بر جلیس السوء، حسن العهد، پرهیز از عجله، و ربّ کلام کال‌حسام آغاز می‌شود. بعد سؤال‌های تصویری می‌آید: مَن هو؟ هو محمّد بن زکریا الرازي. مَن هي؟ هي عالمة إیرانیّة (دکتر افسانه صفوی). مَن هذه المرأة؟ هي مجاهدة. مَن هذا العالم؟ هو أبو ریحان. لِمن هذه الحقیبة؟ لمریم. مَن أنتَ؟ أنا مدیر المکتبة. لِمن تلک السیّارة؟ لمدیر المدرسة. مَن أنتِ؟ أنا مدیرة المکتبة.

• مَن هوَ / هيَ / هذا / هذه؟ → معرفی شخص
• لِمَن هذا / هذه / ذلک / تلک؟ → صاحب شئ
• مَن أنتَ / أنتِ؟ → معرفی خود

بدانیم؛ استاد زبان

گفت‌وگوی کوتاه کلاسی: مَن أستاذ اللغة الفارسیة؟ السیّد أکبري. مَن أستاذة اللغة العربیة؟ السیّدة شفیعي. الگوی سیّد و سیّدة را برای احترام یاد بگیرید.

التمارین

تمرین اول می‌پرسد پاسخ هر پرسش کدام است؛ تصویر حکیم خیام، سیّده اعظم حسینی نویسندهٔ دا، ورزشکار محجبه، مرقد مولوی. مَن هذه المرأة؟ هي کاتبة. مَن هو؟ هو شاعر إیراني. مَن هي؟ هي لاعبة محجّبة. لِمن هذا المرقد؟ لمولانا جلال‌الدین.

تمرین دوم ترجمه است؛ از آیهٔ من ربّ السماوات و الأرض تا لِلسید أخلاقي، هي أخت سینا، الضیوف في الغرفة، نحن طالبات ذلک الصف. تمرین سوم گزینهٔ مناسب برای مَن أنتِ، لِمَن، مَن ذلک الرجل، مَن تلک البنت، و أنتَ یا ولد. تمرین چهارم پاسخ کوتاه به پرسش‌هایی مثل مَن خالق السماوات و الأرض و مَن مدرّس اللغة العربیة.

1. اول ببینید سؤال مَن است یا لِمَن.
2. اگر مَن است، جواب معمولاً هوَ/هيَ + نقش یا اسم است.
3. اگر لِمَن است، جواب با لـ + اسم می‌آید.
4. جنس مخاطب را در أنتَ/أنتِ فراموش نکنید.

تمرین خانه؛ تصویر ضمیر و نقش

نام تصویرها ترکیبی از هيَ، هوَ، سائق، سائقة، أنتِ، أنتَ، أخ، أخت، أنتم، أنتنّ، حقائب، حقیبة، فلاّحات، فلاّحونَ، تلک، ذلک، هم، هما، طالبینِ، طالبتینِ، هذانِ، هاتانِ، هنّ، صفّکم، صفّکنّ، غرفتها، غرفته، لاعبینِ، لاعبینَ، أولئک، هؤلاء است. این صفحه عملاً مرور ضمیر و اشاره هم هست.

بعد از این فصل طبیعی است بروید سراغ فصل ۹ عربی هفتم که ما و ماذا را برای اشیاء می‌پرسد. اگر هنوز مَن و لِمَن قاطی می‌شوند، ده شئ خانه را بردارید و دو سؤال برای هر کدام بسازید: این کیست؟ مال کیست؟

کنوز الحکم وقتی باز می‌شود که بتوانید بدون ترس از غریبه‌ها بپرسید مَن أنتَ و مؤدّبانه جواب بدهید أنا… عربی هفتم همین مهارت‌های کوچک را روی هم می‌چیند.

مَن یا لِمَن؛ دو جعبه

دو جعبهٔ کاغذی درست کنید. روی یکی بنویسید مَن و روی دیگری لِمَن. کارت‌های پرسش را در جعبهٔ درست بیندازید: مَن هذا العالم؟ در جعبهٔ اول، لِمن هذه السیّارة؟ در جعبهٔ دوم. اگر کارتی را اشتباه انداختید، معنی سؤال را نفهمیده‌اید. عربی هفتم در کنوز الحکم دقیقاً همین تشخیص را می‌خواهد.

معرفی دانشمندان ایرانی درس را جدی بگیرید. یک بند کوتاه دربارهٔ رازی یا ابوریحان به فارسی بنویسید و زیرش یک سؤال عربی: مَن هو؟ هو عالمٌ إيرانيّ. پیوند هویت و زبان، انگیزه می‌سازد.

خطاب مؤدّبانه با سیّد و سیّدة

در مدرسه وقتی دربارهٔ معلمان حرف می‌زنید، الگوی السیّد و السیّدة را به کار ببرید. مَن أستاذ اللغة العربیة؟ پاسخ را واقعی بگویید. تمرین پاسخ کوتاه به مَن خالق السماوات و الأرض را با دقت اعتقادی و زبانی بنویسید؛ اینجا هم محتوا مهم است هم ساختار. تصویرهای تمرین خانه را برای مرور ضمیرهای أنتَ/أنتِ/أنتم هم استفاده کنید تا فصل فقط مَن نباشد.

مالکیّت در خانه

پنج وسیله بردارید و بپرسید لِمن هذا؟ جواب واقعی بدهید: لأبي، لأمّي، لأخي، لي. بعد همان‌ها را با مَن عوض کنید تا ببینید سؤال بی‌معنی می‌شود؛ این خودش آموزش منفی است و فرق دو پرسش را قفل می‌کند. در کنوز الحکم، دقت سؤال نیمی از جواب است.

تمرین گزینه دربارهٔ أخت و أخ و سائق را با صدای بلند بخوانید تا أنتَ/أنتِ در گوشتان بنشیند. عربی هفتم بدون تمایز مذکر و مؤنث مخاطب، در شفاهی می‌لنگد.

یک مصاحبهٔ کوتاه کلاسی طراحی کنید با پنج سؤال مَن و دو سؤال لِمَن. از سه همکلاسی بپرسید و جواب‌ها را یادداشت کنید. وقتی گزارش می‌دهید بگویید هوَ قالَ… و هيَ قالتْ… حتی اگر فعل را کامل نخوانده‌اید؛ جسارت به کار بردن زبان مهم است. عربی هفتم در کنوز الحکم شما را به پرسشگر اجتماعی تبدیل می‌کند نه فقط حفظ‌کنندهٔ حکمت.