درس پنجم
استاد حق نویس
۲۹:۰۸
۱
قواعد و تمارین
استاد طاهایی
۶۴:۰۲
دو نعمت فراموش‌شده‌اند: الأمن و الصحة. رضایت خدا در رضایت والدین است. سخن آدم از طلایش بهتر است. روزگار دو روز است؛ روزی برای تو و روزی بر تو. صداقت و دین دو چیزند که ملاک‌اند. فصل ۵ عربی هفتم این حکمت‌ها را نور الکلام می‌نامد و هم‌زمان اشاره به دو نفر را یاد می‌دهد. در نردبون چند مدرس ترجمهٔ احادیث و ساخت مثنّی را جداگانه تمرین می‌کنند تا بتوانید مدرس دلخواهتان را برگزینید.
المعجم؛ واژه‌های حکمت و دوگانه‌ها
در فصل ۵ عربی هفتم با کلمه‌هایی مثل أمان امنیت، لـ برای، لهذا الصفّ برای این کلاس هست، خشب چوب، المرء انسان، خیرٌ من بهتر است از، نافذة پنجره، دهر روزگار، ورد گل، ذهبه طلایش، عليٰ بر، هاتانِ این دو مؤنث، علیکَ بر تو، هذانِ این دو مذکر، فخر افتخار، هما ایشان دو نفر، کرسيّ صندلی، کلام سخن، هوَ / هيَ او، لکَ برایت، یوم روز روبه‌رو می‌شوید.
عبارت خیرٌ من را جدا روی برگه بنویسید؛ در حکمت‌ها زیاد می‌آید. هذانِ و هاتانِ را هم با فلش به «دو مذکر» و «دو مؤنث» وصل کنید.
حکمت‌هایی برای ترجمه
متن درس چند روایت کوتاه می‌آورد. رسول خدا دربارهٔ دو نعمت مجهول الأمن و الصحة سخن می‌گوید؛ رضاي خدا را در رضاي والدین می‌داند؛ أدب المرء را خیرٌ من ذهبه می‌شمارد. امام علی می‌گوید الدهر یومان؛ یومٌ لکَ و یومٌ علیکَ و نیز هما شیئان: الدین و الصدق ملاک‌اند. خط نقطه‌چین زیر هر حکمت برای ترجمهٔ خودتان است؛ اول کلمه به کلمه، بعد یک جملهٔ روان فارسی.
هذانِ و هاتانِ در تصویر
هذانِ ولدانِ. هذانِ الولدانِ، نظیفانِ. هما سعیدٌ و حمیدٌ. هاتانِ بنتانِ. هاتانِ البنتانِ، نظیفتانِ. هما سعیدة و حمیدة. همین الگو برای صندلی و گل هم آمده: هذانِ کرسيّانِ خشبیّانِ / هاتانِ وردتانِ جمیلتانِ.
- هذانِ → اشاره به دو مذکر
- هاتانِ → اشاره به دو مؤنث
- هما → ضمیر آن دو (برای هر دو جنس در این سطح)
بدانیم؛ مفرد و مثنّی
کتاب می‌گوید اسم مفرد برای یک نفر یا یک چیز است و مثنّی برای دو نفر یا دو چیز: ولد / ولدانِ، بنت / بنتانِ. علامت مثنّی را با مثال طالبانِ، طالبینِ و طالبتانِ، طالبَتینِ نشان می‌دهد. همچنین یادآوری اعراب برای مطالعه آمده: فتحه، کسره، ضمه، سکون، تنوین.
لازم نیست همهٔ اعراب‌شناسی را همین هفته تمام کنید؛ فعلاً همین را قفل کنید که دو تا بودن، شکل کلمه را عوض می‌کند.
التمارین؛ جای خالی و گزینه
تمرین اول با ولد، ولدانِ، بنت، بنتانِ جاها را پر می‌کند و بعد ترجمه می‌خواهد: هذه … محجّبةٌ / هیَ سعیدة. هذانِ … مؤدّبانِ / هما فریدٌ و حمیدٌ. هاتانِ … محجّبتانِ. هذا … مؤدّبٌ / هوَ سعیدٌ.
تمرین دوم گزینهٔ مناسب می‌خواهد؛ مثلاً بین المرأتانِ و الرجل برای مسروранِ، یا بین تلک و ذلک برای الجزیرة مجهولة، یا بین الوردة و الجبلانِ برای مرتفعانِ. تمرین سوم ترجمهٔ جمله‌هایی مثل کلام الوالدین من الذهب، هاتانِ الشجرتانِ بلا ثمر، هذانِ الصفّانِ کبیرانِ است.
- اول عدد را ببینید: یک یا دو؟
- بعد جنس را ببینید: مذکر یا مؤنث؟
- بعد اشاره یا ضمیر درست را بگذارید.
- در پایان یک ترجمهٔ کوتاه فارسی بنویسید.
مرور و حرکت به التفکّر
نور الکلام دو کار هم‌زمان دارد: دل را با حکمت گرم می‌کند و دستور را با مثنّی پیش می‌برد. اگر ترجمهٔ احادیث سخت است، اول فقط کلمات کلیدی را معنی کنید؛ جملهٔ کامل را روز بعد بنویسید. وقتی هذانِ و هاتانِ برایتان خودکار شد، بروید سراغ فصل ۶ عربی هفتم تا اشارهٔ جمع هؤلاء و أولئک و اسم جمع را ببینید.
عربی هفتم در این فصل نشان می‌دهد زبان فقط ابزار نمره نیست؛ می‌تواند نور کلام باشد. یک حکمت را حفظ کنید و فردا برای خانواده به فارسی تعریف کنید؛ همان تمرین از ده‌ها تست خشک مفیدتر است.
مثنّی در زندگی روزمره
به اطراف نگاه کنید و دو چیز هم‌جنس پیدا کنید: دو کتاب، دو پنجره، دو گل. برای مذکر بگویید هذانِ کتابانِ و برای مؤنث هاتانِ نافذتانِ یا هاتانِ وردتانِ. اگر صفت هم اضافه کنید—نظیفانِ، جمیلتانِ—دقیقاً الگوی نور الکلام را تکرار کرده‌اید. عربی هفتم در این فصل از شما می‌خواهد عدد دو را در دستور زبان ببینید، نه فقط در ریاضی.
ضمیر هما را هم بعد از اشاره بیاورید: هذانِ الولدانِ نظیفانِ. هما سعید و حمید. زنجیرهٔ اشاره ← وصف ← ضمیر را روی کاغذ با فلش بکشید تا در امتحان گم نشوید.
ترجمهٔ حکمت؛ روش لایه‌ای
برای هر حدیث سه لایه بنویسید: ۱) واژه‌های کلیدی ۲) ترجمهٔ تحت‌اللفظی ۳) یک جملهٔ فارسی روان. مثلاً برای أدب المرء خیرٌ من ذهبه اول أدب، مرء، خیر، ذهب را معنی کنید، بعد جملهٔ خام، بعد «ادب انسان از طلایش بهتر است». این روش کند است اما ترجمه را عمیق می‌کند و برای فصل‌های بعدی حکمت هم می‌ماند.
جملهٔ الدهر یومان؛ یومٌ لکَ و یومٌ علیکَ را حفظ کنید؛ هم برای معنی، هم برای دیدن مثنّی یومانِ. تمرین گزینه را وقتی حل می‌کنید، اول عدد و جنس را در حاشیه بنویسید تا بین الرجل و المرأتانِ اشتباه نکنید.
تمرین ساخت جمله از حکمت
یک حکمت را انتخاب کنید و سه سؤال بسازید: هل…؟ مَن…؟ ما…؟ مثلاً از رضا الوالدین بپرسید مَن یطلب رضا اللّه؟ پاسخ را خودتان بنویسید حتی اگر ساده باشد. این کار نور الکلام را به فصل‌های پرسشی بعد وصل می‌کند و عربی هفتم را یکپارچه می‌سازد.
در خانه دو عروسک یا دو عکس بگذارید و فقط با هذانِ / هاتانِ دربارهٔشان حرف بزنید. اگر اشتباه گفتید، همان لحظه اصلاح کنید. تکرار کوتاه روزانه از یک جلسهٔ طولانی حفظ مفیدتر است. وقتی توانستید بدون نگاه به کتاب چهار جملهٔ مثنّی بسازید، فصل را جمع کنید و به التفکّر بروید.