درس ششم
استاد حق نویس
۴۱:۴۱
۱
یک ساعت فکر کردن بهتر از هفتاد سال عبادت بی‌تأمل است. دشمنی عاقل از دوستی جاهل بهتر است. علم در کودکی مثل نقش روی سنگ می‌ماند. خیر امور میانه‌ترین آن‌هاست. جهل مرگ زندگان است. فصل ۶ عربی هفتم با عنوان التفکّر همین حکمت‌ها را می‌آورد و بعد درِ اشارهٔ جمع و اسم‌های جمع را باز می‌کند. در نردبون چند مدرس ترجمه و جدول مفرد/مثنّی/جمع را موازی پیش می‌برند تا انتخاب مدرس برایتان ساده باشد.
المعجم؛ فکر، جمع، مسابقه
واژه‌های فصل ۶ عربی هفتم فضای تازه‌ای می‌سازند: أحیاء زندگان، فائز برنده، أنتم شما، فلاّح کشاورز، أوسط میانه‌ترین، کنز گنج، أولئک آنان، لاعب بازیکن، جالس نشسته، مفتاح کلید، حجر سنگ، مکتبة کتابخانه، حدیقة باغ، موت مرگ، سبعین هفتاد، نحن ما، سنة سال، واقف ایستاده، صداقة دوستی، عداوة دشمنی، صغر خردسالی، عند نزد، هؤلاء اینان، هم / هنّ ایشان.
أوسطها را جدا یاد بگیرید: میانه‌ترینِ آن. هؤلاء و أولئک را هم مثل هذا/ذلک اما برای جمع تصور کنید.
حکمت‌ها و اشارهٔ جمع
متن با پنج حکمت آغاز می‌شود؛ زیر هر کدام خط ترجمه دارد. بعد تصویر اشاره می‌آید: هؤلاء / أولئک. أولئک مجاهدونَ، صابرونَ، ناجحونَ. أولئک المجاهداتُ، صابراتٌ، ناجحاتٌ / هنّ. تفاوت هم و هنّ را از همین مثال قفل کنید.
بدانیم؛ جمع سالم و مکسر
کتاب می‌گوید اسم مذکر جمع سالم با ونَ / ینَ می‌آید مثل معلّمونَ، معلّمینَ. اسم مؤنث با ات مثل معلّمات. جمع مکسر شکل مفرد را عوض می‌کند: حدیقة → حدائق، مفتاح → مفاتیح، عبرة → عبر، طفل → أطفال. مثال‌های تصویری هم آمده: هؤلاء إیرانیّاتٌ فائزاتٌ / هؤلاء إیرانیّونَ فائزونَ.
- مفرد: حافظ / حافظة
- مثنّی: حافظانِ / حافظتانِ
- جمع سالم: حافظونَ / حافظات
- جمع مکسر: حفّاظ
نگاهی به درس اول تا ششم
صفحات پایانی فصل یک مرور تصویری از اسم مفرد، مثنّی و جمع و نیز اسماء اشاره است: هذا، ذلک، هذه، تلک، هذانِ، هاتانِ، هؤلاء، أولئک. اگر از اوایل سال چیزی جا مانده، همین دو صفحه را مثل برگهٔ تقلب قانونی بخوانید—کتاب خودش برای مطالعه گذاشته است.
التمارین
تمرین اول ترجمه می‌خواهد؛ مثلاً دربارهٔ فلاّحونَ فائزونَ در مسابقة الحفظ و مسابقة القراءة. تمرین دوم از میان لاعبة، مکتبة، نافذة، کرسيّ، کنز، وردة جای خالی را پر می‌کند (دو کلمه اضافه است): هذه … کبیرة / هذا … ذهبيّ. تمرین سوم گزینه می‌دهد: فائزانِ یا فائزتانِ، جالس یا جالسة، واقفون یا واقفات، مسرورانِ یا مسرورونَ، لاعبونَ یا لاعبات، طالبات یا طالبة، فلاّحونَ یا فلاّحات.
تمرین خانه نام تصویرهاست: نافذة، کرسيّ، ذهب، صعب، خشب، حجر، حدیقة، حقیبة، غراب، دیک، مکتبة، صفّ، قمر، شمس، واقف، جالس، جبل، جمل، طبیبة، طبیب، لاعبة، طائرة، رجل، امرأة، هاتانِ، هؤلاء، هذه، هذا، دهر، کنز، فلاّح، طالب.
- حکمت‌ها را یک‌به‌یک ترجمه کنید؛ عجله نکنید.
- برای هر اشارهٔ جمع دو مثال خودتان بسازید.
- جدول مفرد/مثنّی/جمع یک اسم دلخواه را کامل بنویسید.
- تمرین گزینه را بدون نگاه به واژه‌نامه حل کنید.
پل به جواهر الکلام
التفکّر پایان بلوک اسم و اشاره است و در فصل ۷ عربی هفتم نوبت سؤال‌های هل و أ می‌رسد. قبل از رفتن، یک‌بار از أول تا سادس فقط اسماء اشاره را روی یک برگه از حفظ بنویسید. اگر هشت تا را درست نوشتید، آماده‌اید.
عربی هفتم در این فصل می‌گوید فکر کردن خودش عبادت است؛ پس وقتی جمله‌ای را آهسته معنی می‌کنید، دارید همان پیام درس را زندگی می‌کنید. یک حکمت را انتخاب کنید و فردا سر کلاس به زبان خودتان توضیح دهید.
از مثنّی به جمع؛ تغییر ذهن
اگر هنوز هذانِ را تازه یاد گرفته‌اید، یک‌باره به هؤلاء نپرید. اول یک اسم را در سه حالت بنویسید: معلّم، معلّمانِ، معلّمونَ و معلّمة، معلّمتانِ، معلّمات. بعد اشاره را عوض کنید: هذا / هذانِ / هؤلاء. همین نردبان کوچک، التفکّر را قابل هضم می‌کند.
أولئک را برای دور یا غایب جمع تمرین کنید. در کلاس به گروه روبه‌رو اشاره کنید و بگویید أولئک طلاب ناجحونَ. حس فاصله را مثل ذلک در فصل ۴ زنده کنید.
جمع مکسر را جدا دفتر کنید
حدیقة→حدائق، مفتاح→مفاتیح، طفل→أطفال را در دفتر قواعد با رنگ دیگر بنویسید. جمع مکسر حفظی‌تر است و با ونَ/ات ساخته نمی‌شود. در تمرین خانه وقتی تصویر مکتبة یا حدیقة می‌آید، هم مفرد را بگویید هم اگر بلد هستید جمع را. عربی هفتم از شما انتظار ندارد همهٔ مکسرها را همین هفته حفظ کنید؛ اما باید بدانید چنین نوعی وجود دارد.
صفحهٔ مرور درس اول تا ششم را چاپ یا عکس بگیرید و به دیوار اتاق بچسبانید. هر شب فقط یک ردیف اشاره را از حفظ بگویید. بعد از شش روز، جدول کامل می‌شود و برای ورود به سؤال‌های هل آماده‌اید.
حکمت فکر؛ نوشتن شخصی
جملهٔ ساعة تفکّر خیرٌ من عبادة سبعین سنة را به زبان خودتان توضیح دهید. یک پاراگراف بنویسید که کجا در درس خواندن، فکر کردن جلوتر از حفظ طوطی‌وار است. بعد سه کلمهٔ عربی از واژه‌نامه—کنز، عداوة، صداقة—را در همان پاراگراف فارسی داخل پرانتز بگذارید. این تمرین هم معنا را عمق می‌دهد هم واژه‌ها را در بافت می‌کارد.
تمرین گزینه دربارهٔ فائزانِ و جالسة و واقفات را دوبار حل کنید: بار اول با کتاب، بار دوم فردا بدون کتاب. اختلاف جواب‌ها نقطهٔ ضعف شماست. عربی هفتم در التفکّر از شما می‌خواهد قبل از پرش به هل، جمع و اشارهٔ جمع را محکم کرده باشید.
مسابقهٔ حفظ و قرائت
جملهٔ فلاّحونَ فائزونَ في مسابقتینِ را صحنه کنید: دو مسابقه، حفظ و خواندن. خودتان زمان بگیرید و یک حکمت را هم حفظ کنید هم درست بخوانید. برنده کسی است که هر دو را انجام دهد؛ دقیقاً پیام متن.