درس چهارم
استاد حق نویس
۴۹:۵۰
۱
پدر می‌پرسد أینَ ذهبتَ؟ پسر جواب می‌دهد ذهبتُ إلی المکتبة. همین دو خط، قلب فصل ۴ عربی هفتم است: ارزش علم، علاقه به کتاب، و اسم‌هایی که نزدیک یا دور، مذکر یا مؤنث‌اند. در نردبون چند مدرس این گفت‌وگو و جدول اشاره‌ها را با مثال‌های تازه تمرین می‌دهند تا بتوانید مدرس مناسب خودتان را انتخاب کنید.
المعجم؛ از پدر و مادر تا کتابخانه
واژه‌نامهٔ فصل ۴ عربی هفتم با عنوان قیمة العلم پر است از کلمه‌های خانوادگی و مکانی: أب پدر، ابن پسر، أحسنتَ آفرین، اختارَ برگزید، إلی به سوی، أمّ مادر، أیضاً همچنین، بعلمه با علمش، بلا ثمر بدون میوه، تحبّ دوست داریم، جبل کوه، ذهبتَ رفتی، ذهبتُ رفتم، لک شکراً از تو سپاسگزارم، ضیف میهمان، قالَ گفت، قمر ماه، کالشجر مانند درخت، کبیر بزرگ، إنّ همانا، کثیر بسیار، کلّ شيء هر چیزی، کما همان‌گونه که، لوحة تابلو، مکتبة کتابخانه، ناجح موفّق، ولدي پسرم، یحبّ دوست دارد.
دو فعل ذهبتَ و ذهبتُ را از همین‌جا جدی بگیرید؛ در فصل‌های فعل ماضی دوباره برمی‌گردند. همچنین شکراً لک و أحسنتَ برای مکالمهٔ مؤدبانه لازم‌اند.
این پزشک موفّق است
درس با نمونه‌های تصویری شروع می‌شود: هذا الرجل، طبیبٌ. هذا الطبیب، ناجحٌ. هذه المرأة، طبیبةٌ. هذه الطبیبة، ناجحةٌ. کنارشان نام‌هایی مثل پروفسور موسیوند و دکتر آذر اندامی آمده تا مفهوم موفقیت علمی ملموس شود. جدول اشاره هم چهار کلمه را کنار هم می‌گذارد: هذا، هذه، ذلک، تلک.
معنی قیمة را کتاب خودش می‌گوید: ارزش، قیمت. پس عنوان درس فقط شعار نیست؛ می‌پرسد علم چه ارزشی دارد و دانش‌آموز موفّق چه شکلی است.
گفت‌وگوی پدر و پسر در کتابخانه
الأب: أینَ ذهبتَ؟ الابن: ذهبتُ إلی المکتبة. الأب: أحسنتَ یا عزیزي. إنّک تحبّ الکتاب و المکتبة. الحمد للّه. إنّ اللّه یحبّ طالب العلم کثیراً. کما قال النبي… متن با ستایش علم و دانش‌آموز تمام می‌شود. این بخش را بلند بخوانید و زیر اسم‌های اشاره و ضمیرها خط بکشید.
ذلک و تلک؛ آنِ دور
جمله‌های بعدی فاصله را وارد بازی می‌کنند: ذلک الجبل، مرتفعٌ. تلک اللوحة، جمیلةٌ. هذا الصفّ، کبیرٌ. هذه الشجرة، جمیلةٌ. ذلک الرجل، شاعرٌ. ذلک الشاعر، سعديّ. تلک المرأة، شاعرةٌ. تلک الشاعرة، پروین.
فرق نزدیک و دور را با اتاق خودتان تمرین کنید: کتاب روی میز را هذا بگویید، تابلوی دیوار روبه‌رو را تلک یا ذلک. لازم نیست اول همهٔ قواعد را حفظ کنید؛ اول حس فاصله را بسازید.
بدانیم؛ مذکر و مؤنث
کتاب چند نکتهٔ صریح می‌دهد: هر اسمی یا مذکر است یا مؤنث. علامت اصلی مؤنث غالباً ة است مثل طالبة و شاعرة. مذکر معمولاً نشانهٔ ظاهری ندارد و از معنا شناخته می‌شود: هذا طالبٌ / هذه طالبةٌ. همین دو جمله را هر روز چند بار با اسم‌های تازه بسازید.
- هذا → نزدیک مذکر
- هذه → نزدیک مؤنث
- ذلک → دور مذکر
- تلک → دور مؤنث
التمارین؛ ترجمه، جای خالی، لام خوانا و ناخوانا
تمرین اول متن گفت‌وگوی مادر و مهمان را برای ترجمه می‌دهد: الأم: السّلام علیکِ. أهلاً بکِ. الضیف: و علیکِ السّلام. شکراً لکِ. الأم: هذا ولدي سعیدٌ. هو طالبٌ ناجحٌ. هذه بنتي سعیدة. هي طالبةٌ ناجحة أیضاً. باید زیر اسم‌های اشاره خط بکشید.
تمرین دوم با کلمه‌های جبل، شجرة، ولد، بنت، صفّ، فریضة جاهای خالی را پر می‌کند: هذا … جمیلٌ / ذلک … کبیرٌ / هذه … ناجحةٌ / تلک … مرتفعةٌ. تمرین سوم خواندن لام خوانا و ناخوانا است: القمر، الولد، العلم در برابر الشمس، الناجح، الرجل و فهرست حروف شمسی و قمری.
تمرین خانه
بخش الف گزینهٔ ناهماهنگ معنایی می‌خواهد—إنّ، أمّ، ابن، أب یا سحاب، قمر، کما، شمس. بخش ب وصل کردن کلمه به معنی فارسی است: أیضاً، ضیف، لوحة، ناجح، یحبّ، تحبّ، کلّ شيء، إلی، بلا ثمرات، غرفة، شکراً، ذهبتَ، ذهبتُ، کالشجر.
اگر فقط یک کار امشب فرصت دارید، همان وصل‌کردن معنی‌ها را انجام دهید؛ واژه‌نامهٔ این فصل پایهٔ مکالمه‌های بعدی است. بعد از آن به فصل ۵ عربی هفتم بروید تا اشاره به دو نفر با هذانِ و هاتانِ را ببینید.
عربی هفتم در قیمة العلم دیگر فقط تصویر حیوان نیست؛ دارد به شما می‌گوید علم دوست‌داشتنی است و زبان ابزار نشان دادنش. وقتی توانستید دربارهٔ یک کتاب یا معلم با هذا/هذه/ذلک/تلک حرف بزنید، ارزش این فصل را گرفته‌اید.
کارگاه چهار اشاره
یک کاغذ را چهار قسمت کنید و بنویسید هذا، هذه، ذلک، تلک. در هر خانه سه اسم واقعی از خانه یا مدرسه بنویسید. مثال: هذا الحاسوب، هذه الحقیبة، ذلک الباب في نهایة الممرّ، تلک الصورة علي الجدار. بعد جمله‌ها را با صفت کامل کنید: ناجح، جمیل، کبیر، مرتفع. همین کارگاه ساده، قیمة العلم را از سطح حفظ مثال کتاب به مهارت شخصی می‌رساند.
گفت‌وگوی پدر و پسر را هم بازنویسی کنید با موضوع دیگر: أینَ ذهبتَ؟ ذهبتُ إلی المسجد / إلی الملعب / إلی بیت جدّي. ساختار عوض نمی‌شود؛ فقط مقصد عوض می‌شود. این یعنی قاعده را فهمیده‌اید.
لام شمسی و قمری؛ گوش دادن
فهرست حروف شمسی و قمری درس را بلند بخوانید. اول القمر و الولد و العلم را بگویید و لام را واضح نشان دهید. بعد الشمس و الرجل و الصفّ را بگویید و ادغام را حس کنید. اگر فرق را فقط روی کاغذ ببینید و نشنوید، در روخوانی امتحان کم می‌آورید. یک‌بار فایل صوتی مدرس نردبون را فقط برای همین بخش گوش دهید.
تمرین خانهٔ وصل معنی را مثل فلش‌کارت کنید: یک رو عربی، یک رو فارسی. ضیف، لوحة، مکتبة، بلا ثمر و کالشجر را در اولویت بگذارید چون در متن درس نقش دارند. عربی هفتم وقتی واژه‌ها در جمله زنده شوند، دیگر ترسناک نیست.
پدر، مادر، مهمان
متن الأم و الضیف را دو نفره اجرا کنید. سلام مؤنث علیکِ را با سلام مذکر قاطی نکنید. این جزئیات همان چیزی است که معلم از دانش‌آموز دقیق انتظار دارد.