درس ۱۶
استاد حق نویس
۵۲:۵۴
۱
سیّد زارعي فلاّح است و همسرش فلاّحة؛ با فرزندان در قریه زندگی می‌کنند. خانه تمیز است و بستان پر از پرتقال و انگور و انار و سیب. فصل ۱۶ عربی هفتم الأسرة الناجحة این خانواده را محور می‌کند تا صیغه‌های فعلتم، فعلتنّ و فعلتما را در گفت‌وگوی پدر با پسران و مادر با دختران نشان دهد. در نردبون چند مدرس این دو حوار را جدا تمرین می‌کنند تا بتوانید ریتم دلخواهتان را انتخاب کنید.
المعجم؛ خانواده و کمک
واژه‌های فصل ۱۶ عربی هفتم: أخوات خواهران، بدأَ بـ شروع کرد، أخوان دو برادر، جمعَ / جمعتما جمع کردید، إخوة برادران، حارّ گرم، أکبر بزرگ‌تر، زوجة همسر، أیّها ای (مذکر)، سمحَ لـ اجازه داد، أیت‌ها ای (مؤنث)، مساعدة کمک، بـ به وسیلهٔ، مملوء بـ پر از.
أیّها الأولاد و أیت‌ها البنات را برای خطاب جمع یاد بگیرید؛ در مکالمهٔ درس کلید انتخاب فعلتم یا فعلتنّ هستند.
صیغه‌های مخاطب جمع و مثنّی
قبل از داستان، کتاب جمله‌هایی می‌دهد: أنتم عرفتم جواب سؤالي. أ أنتنّ سمعتنّ کلامي بدقّة؟ أ أنتما بدأتما بالمسابقة؟ أ أنتما جمعتما کتب المکتبة؟ معنی هر کدام را بگویید و شناسه را زیرش خط بکشید.
- أنتم → …تم (جمع مذکر مخاطب)
- أنتنّ → …تنّ (جمع مؤنث مخاطب)
- أنتما → …تما (مثنّی مخاطب؛ برای هر دو جنس)
داستان خانواده و دو حوار
عارف بزرگ‌تر از دو برادر است و سمیّة بزرگ‌تر از دو خواهر. هم أسرة ناجحة. حوار پدر: أینَ ذهبتَ یا عارف؟ ـ إلی بیت الجدّ و الجدّة مع صادق و حامد. کیف رجعتما یا صادق و یا حامد؟ ـ بالسیّارة. لماذا ذهبتم أیّها الأولاد؟ ـ لمساعدة جدّنا.
حوار مادر: أینَ ذهبتِ یا سمیّة؟ ـ إلی بیت الجدّ و الجدّة مع شیماء و نرجس. کیف رجعتما یا شیماء و یا نرجس؟ ـ بالسیّارة. لماذا ذهبتنّ أیت‌ها البنات؟ ـ لمساعدة جدّتنا. تفاوت جدّنا / جدّتنا و ذهبتم / ذهبتنّ را عمداً مقایسه کنید.
التمارین
تمرین اول صحیح و غلط: عدد الأولاد و البنات خمسة؛ السیّد زارعي مدرّس العلوم؛ أشجار الرمّان في بستان…؛ کان الحوار الأول بین والدة و البنات؛ کان هدفهم مساعدة الجدّ و الجدّة. تمرین دوم ترجمه و خط زیر ماضی؛ از جمله أیّها الطلاّب، لماذا فتحتم أبواب الصفوف؟ ـ لأنّ الجوّ حارّ. تمرین سوم ترجمهٔ تقابلی: قرأتم / هو ما قرأ، بدأتُ / أنتنّ بدأتنّ، سمعنا / أنتما سمعتما، وصلتم / أنتم ما وصلتم، سمحَ / أنتنّ سمحتنّ، قطعتِ / أنتما ما قطعتما. تمرین چهارم گزینه برای سمحَتْ/سمحَ، نجحنا/نجحتُ، شعرتم/شعرتما، فرحَتْ/فرحَ، صنعتنّ/صنعتم، منتظرة/منتظر.
- حوار پسران و دختران را دو ستون بنویسید و فرق‌ها را رنگ کنید.
- یک فعل را در تم / تنّ / تما صرف کنید.
- صحیح و غلط را بدون نگاه به متن علامت بزنید.
- داستان کمک به پدربزرگ را با خانوادهٔ خودتان بازنویسی کنید.
پل به جمع غایب
مخاطب را که تمام کردید، فصل ۱۷ عربی هفتم زینة الباطن سراغ فعلوا، فعلنَ، فعلا، فعلتا می‌رود. خانوادهٔ زارعي را یک‌بار دیگر فقط با فعل‌های مخاطب تعریف کنید؛ اگر روان بودید آماده‌اید.
عربی هفتم در الأسرة الناجحة موفقیت را در کمک به بزرگ‌ترها و صرف درست فعل نشان می‌دهد. هر دو را با هم تمرین کنید تا درس فقط جدول نباشد.
تمایز تم و تنّ در عمل
دو گروه بسازید: پسران و دختران. به گروه پسر بگویید لماذا ذهبتم؟ و به گروه دختر لماذا ذهبتنّ؟ اگر کسی اشتباه جواب داد، فقط شناسه را اصلاح کنید نه کل جمله را. خانوادهٔ زارعي را با نام‌های خانوادهٔ خودتان بازنویسی کنید تا صرف مخاطب جمع در بافت واقعی بنشیند. عربی هفتم در الأسرة الناجحة موفقیت را به کمک کردن گره می‌زند؛ همان پیام را در یک جملهٔ فارسی بنویسید و زیرش لمساعدة جدّنا را کپی کنید.
درختان بستان—برتقال، عنب، رمّان، تفّاح—را نقاشی و نام عربی بنویسید. صحیح و غلط بودن مدرّس العلوم بودن سیّد زارعي را با رجوع به متن چک کنید نه حدس. تمرین ترجمهٔ تقابلی قرأتم / ما قرأ را دو ستونه حفظ کنید؛ نفی ماضی اینجا هم زنده است.
خطاب أیّها و أیت‌ها
دو پوستر کوچک بسازید: أیّها الأولاد و أیت‌ها البنات. هر بار که جملهٔ جمع مخاطب می‌نویسید اول پوستر درست را انتخاب کنید بعد فعل را. این ترفند ساده غلط‌های امتحانی را کم می‌کند.
جدول تم / تنّ / تما را کنار جدول تُ تَ تِ فصل ۱۳ بچسبانید تا مسیر رشد صرف را ببینید. حوار کمک به جدّ و جدّة را موضوع انشا فارسی کنید و داخلش چهار فعل عربی مخاطب جمع بیاورید. عربی هفتم خانوادهٔ موفق را با زبان درست خطاب کردن هم‌معنی می‌داند. گزینهٔ شعرتما و صنعتنّ را با نگاه اول به أیّها/أیت‌ها حل کنید. اگر وقت دارید، برای هر فرزند خانوادهٔ زارعي یک جملهٔ معرفی با ضمیر و یک جملهٔ ماضی بنویسید.
خانواده و صرف؛ پروژهٔ پایانی بخش
یک پوستر خانوادهٔ موفق بسازید با نام اعضا، دو حوار کوتاه، و جدول صرف مخاطب جمع. سر کلاس ارائه دهید یا برای والدین توضیح دهید. عربی هفتم در الأسرة الناجحة فرصت پروژه‌محور دارد؛ از آن استفاده کنید تا تم و تنّ فراموش نشود. میوهٔ بستان را به آیهٔ فاکهة و نخل و رمّان ابتدای درس وصل کنید و ترجمه کنید. این پیوند متن و آیه، عمق می‌دهد. آخر هفته فقط گزینه‌های چهارگانه را زمان‌دار بزنید تا برای ارزشیابی آماده شوید.