بسازیم و لذّت ببریم!
استاد آهنگرداودی
۸:۱۲
۱
جامدادی که هیچ‌کس ندیده؛ از کجا شروع کنیم؟
گاهی به اطراف نگاه می‌کنیم و چیزی برای ساختن انتخاب می‌کنیم؛ می‌خواهیم مثل آن یا نمونه‌ای از آن بسازیم. اول مواد لازم را پیدا می‌کنیم. اگر بخواهیم یک جامدادی بسازیم از چه چیزهایی استفاده کنیم؟ نام آن‌ها را بنویسید. شاید بخواهید جامدادی بسازید که شبیه هیچ‌کدام از جامدادی‌هایی که تا حال دیده‌اید نباشد—در این صورت چه شکلی انتخاب می‌کنید و علاوه بر مواد، به چه چیز دیگری نیاز دارید؟ ایده، طرح، ابزار و زمان. صفحهٔ بسازیم و لذت ببریم در علوم دوم فقط دو صفحه است، اما همین سؤال‌ها کارگاه واقعی کلاس‌اند. در نردبون چند مدرس ایده‌های ساخت همین فصل را نشان داده‌اند تا بتوانید سبک مناسب خودتان را ببینید.
وصل کردن، بریدن، تغییر شکل
برای وصل کردن قطعات از چه چیزی استفاده می‌کنید؟ چسب، نخ، نوارچسب، سیم نرم، دکمه—هر انتخابی رفتار وسیله را عوض می‌کند. برای بریدن یا تغییر شکل مواد چه ابزارهایی به کار می‌برید؟ قیچی، سوراخ‌کن، خط‌کش برای تا کردن مقوا. قبل از شروع، فهرست ابزار را جدا از فهرست مواد بنویسید تا وسط کار گیر نکنید. اگر ماده‌ای کم آمد، قبل از رها کردن کار، یک جایگزین پیشنهادی بنویسید؛ این همان فکر مهندسی کوچک کلاس دوم است.
- مواد: مقوا، بطری پلاستیکی، پارچهٔ اضافه، جعبهٔ کوچک، در بطری
- ابزار: قیچی، چسب، مداد برای طرح اولیه، خط‌کش
- ایمنی: برش را روی میز ثابت و با کمک بزرگ‌تر انجام دهید
- آزمایش اتصال: دو تکه مقوا را با سه روش مختلف وصل کنید و محکم‌ترین را انتخاب کنید
چیزهای به‌ظاهر بی‌ارزش هم کمک می‌کنند
کتاب می‌پرسد از اینکه می‌توانید با دست خود چیزی بسازید چه احساسی دارید—افتخار، شادی، یا هر دو؟ بعضی چیزهایی که به نظر بی‌ارزش می‌آیند در ساختن کمک می‌کنند؛ مثلاً بطری پلاستیکی برای اسباب‌بازی هواپیما، یا جعبه برای جاقاشقی و نگه داشتن وسایل شخصی. برای ساخت جاقاشقی چه پیشنهادی دارید؟ دو پیشنهاد بنویسید و مواد هر کدام را جدا فهرست کنید. پیشنهاد اول می‌تواند ساده و سریع باشد؛ پیشنهاد دوم خلاق‌تر و کمی سخت‌تر.
قبل از ساخت، یک طرح روی کاغذ بکشید و قطعه‌ها را شماره بزنید. این کار از بهم‌ریختگی وسط ساخت کم می‌کند و به همکلاسی‌ها هم نشان می‌دهد ذهنتان منظم بوده، نه فقط دست‌تان.
نمایشگاه دست‌ساخته‌ها در کلاس
نمایشگاهی از دست‌ساخته‌های خود در کلاس بگذارید تا دیگران از دیدن کارها فکر جدید بگیرند. این بخش کتاب فقط «تحویل پروژه» نیست؛ دیدن کار همکلاسی، ایدهٔ اتصال قطعات یا شکل تازه می‌دهد. کنار هر وسیله یک کارت کوچک بگذارید: نام سازنده، مواد اصلی، یک جمله دربارهٔ کاربرد، و یک نکته دربارهٔ سختی کار. اگر چیزی خراب شد و دوباره ساختید، همان تجربه را هم روی کارت بنویسید—خراب شدن بخشی از ساختن است.
- طرح را اول روی کاغذ بکشید، بعد بسازید.
- اگر قطعه‌ای شکست، بنویسید چه جایگزینی پیدا کردید.
- در نمایشگاه از کار دیگران یک ایده یادداشت کنید، نه فقط تعریف کلی.
- یک سؤال از سازنده بپرسید: «اگر دوباره بسازی چه عوض می‌کنی؟»
می‌توانید برای نمایشگاه سه جایزهٔ غیررقابتی بگذارید: محکم‌ترین اتصال، خلاق‌ترین استفاده از دورریختنی، واضح‌ترین کارت توضیح. هدف مسابقهٔ برنده‌بازنده نیست؛ دیدن معیارهای مختلف ساخت است.
پیشنهاد اول و دوم را واقعی بنویسید
کتاب دو ستون پیشنهاد می‌گذارد و نمونه‌هایی مثل هواپیمای بازی از بطری پلاستیکی را نشان می‌دهد. شما هم دو پیشنهاد کامل بنویسید: نام وسیله، سه مادهٔ اصلی، یک ابزار لازم، و یک جمله دربارهٔ اینکه بعد از ساخت کجا استفاده می‌شود. اگر پیشنهاد اول شکست خورد، پیشنهاد دوم را با درس گرفته‌شده از شکست اول بسازید. حس ساختن وقتی کامل می‌شود که وسیله واقعاً به‌کار بیاید، نه فقط روی میز نمایش بماند. می‌توانید از مواد باقی‌ماندهٔ فصل قبل ایده بگیرید، اما کپی دقیق ماشین بادکنکی نکنید—شکل و کاربرد تازه بسازید. در پایان یک جمله بنویسید: «چیزی که به نظر بی‌ارزش می‌آمد و به من کمک کرد … بود.»
ابزار، ماده و احساس ساختن
قبل از نمایشگاه، سه سؤال را روی کارت خود جواب دهید: برای وصل کردن چه به‌کار بردم؟ برای بریدن چه ابزاری لازم شد؟ بعد از ساخت چه احساسی داشتم؟ کتاب عمداً احساس افتخار و شادی را کنار ابزار می‌گذارد تا ساختن فقط تکلیف نباشد. اگر وسیله‌تان جاقاشقی یا جعبهٔ وسایل شخصی است، یک روز واقعاً از آن استفاده کنید و فردا به کلاس بگویید چه چیزی باید محکم‌تر می‌شد. استفاده، بهترین آزمون استحکام است.
فصل ۸ علوم دوم پل بین ساخت ماشین بادکنکی فصل قبل و دنیای دانه و گیاه فصل بعد است. اگر ایدهٔ ساخت بدون سوخت را دوست داشتید به فصل ۷ برگردید؛ برای شروع سرگذشت دانه، فصل ۹ علوم دوم را باز کنید. مرور کل مسیر ساخت را هم می‌توانید از صفحهٔ علوم دوم ادامه دهید.