درس ۱۴
استاد کاوند
۱۳:۴۱
۱
از گذشته تا آینده
استاد آهنگرداودی
۱۰:۱۷
درس ۱۴
استاد مظاهری فرد
۱۲:۲۱
فرض کنید امروز بعدازظهر ساعت ۱۸:۳۰ مسابقهٔ فوتبال بین تیم ملی کشورمان و تیم ملی ژاپن برگزار می‌شود و شما در سفر زمینی هستید و می‌خواهید هم‌زمان (یعنی به طور زنده) بازی را تماشا کنید. از چه وسایلی می‌توانید استفاده کنید؟ چگونه اطلاعات به‌آسانی و با سرعت زیاد به دست شما می‌رسد؟ ماهواره‌ها در انتقال سریع و آسان اطلاعاتی مانند صدا و تصویر به ما کمک می‌کنند—و یکی از کاربردهایشان موقعیت‌یابی است.
درس از گذشته تا آینده آخرین فصل علوم ششم است: از چاپار و تلگراف تا گوشی هوشمند، و از نجات جان در سیل تا مراقبت از چشم پشت صفحهٔ نمایش. در نردبون چند مدرس برای همین فصل توضیح داده‌اند؛ می‌توانید کاوشگری سه ماهواره را با یک مدرس و نمودار مشکلات استفادهٔ نادرست از ابزار دیجیتال را با مدرس دیگر ببینید.
کاوشگری؛ موقعیت‌یابی با سه ماهواره
پرسش کاوشگری صفحهٔ ۱۰۲: چگونه به کمک ماهواره‌ها می‌توانیم موقعیت خودمان یا دیگران را تعیین کنیم؟ فرض کنید اطلاعات زیر از سه ماهوارهٔ مختلف دربارهٔ محل حضور یک فرد به دست آمده است: فاصلهٔ فرد از تصویر ماهواره روی نقشه به ترتیب ۱۵۰۰، ۲۰۰۰ و ۳۰۰۰ کیلومتر.
- روی صفحهٔ نقشه دایره‌ای به مرکز ماهوارهٔ اول و شعاع ۳ سانتی‌متر رسم کنید (فرض کنید ۱ سانتی‌متر نشان‌دهندهٔ ۱۰۰۰ کیلومتر فاصله است). با توجه به شکل رسم‌شده دربارهٔ محل فرد چه می‌توان گفت؟
- با پرگار دایرهٔ دیگری به مرکز ماهوارهٔ دوم و شعاع ۲ سانتی‌متر رسم کنید. حالا دربارهٔ محل فرد چه می‌توان گفت؟
- دایرهٔ سوم را به مرکز ماهوارهٔ سوم و شعاع ۱٫۵ سانتی‌متر رسم کنید.
- محل برخورد سه دایره را با علامت ضربدر مشخص کنید. به نظر شما علامت ضربدر نشان‌دهندهٔ چیست؟
وسایل: خط‌کش، مدادرنگی، پرگار. ایدهٔ کلیدی این است که با یک فاصله فقط می‌دانید فرد روی محیط یک دایره است؛ با دو فاصله محل به نقاط تقاطع محدود می‌شود؛ با سه فاصله معمولاً یک نقطه مشخص می‌شود.
امروزه به کمک فناوری‌های ارتباطی مانند ماهواره، تلویزیون، گوشی هوشمند، رایانه و اینترنت می‌توانیم از اتفاقات گوناگون در هر نقطهٔ کرهٔ زمین به‌طور آنی خبردار شویم؛ در حالی که سال‌ها پیش فقط افرادی که در مکان آن اتفاق حضور داشتند خبردار می‌شدند. این پیشرفت‌ها نتیجهٔ تلاش دانشمندان علوم تجربی، ریاضی و مهندسان در اختراع و تولید دستگاه‌ها و فناوری‌های جدید است. جمع‌آوری اطلاعات دربارهٔ نقش فناوری‌های ارتباطی در نجات جان انسان‌ها در حوادثی مانند سیل، طوفان و زلزله را به صورت پرده‌نگار یا روزنامه به کلاس گزارش دهید.
تغییر فناوری‌های ارتباطی در طول زمان
انسان‌ها همیشه به ارتباط با یکدیگر نیاز داشته‌اند و برای این کار روش‌ها، ابزارها و دستگاه‌های مناسبی اختراع و طراحی کرده‌اند. تصویر صفحهٔ ۱۰۴ برخی از این فناوری‌ها را نشان می‌دهد—از آتش و چاپار تا تلگراف، تلفن، تلویزیون، اینترنت و گوشی هوشمند. گفت‌وگو می‌خواهد دربارهٔ ویژگی‌ها، کاربردها و تغییرات وسایل ارتباطی و علت تغییر آن‌ها در طول زمان حرف بزنید و جدول را کامل کنید: نام فناوری، ویژگی، مزیت در دسترس بودن تصویری بودن، محدودیت سرعت دشوار بودن زبان و موارد مشابه.
فکر کنید: به نظر شما در سال‌های آینده انسان‌ها از چه وسایل ارتباطی استفاده خواهند کرد؟ ایده‌های خود را بیان یا رسم کنید. دو نمونه از ایده‌های دانش‌آموزان در کتاب آمده است: تلفن‌هایی که با آن‌ها می‌توان تمام ابزارهای الکترونیکی منزل را کنترل کرد؛ تلفن‌هایی که می‌توان با چشم به آن‌ها فرمان داد. همان‌طور که دیدید وسایل و روش‌های برقراری ارتباط در طول زمان تغییر کرده‌اند؛ این تغییرات همواره به طوری رخ داده‌اند که مسئله یا مشکلی را حل کنند و روند تغییر در وسایل ارتباطی و تولید فناوری‌های جدید همچنان ادامه خواهد داشت.
استفادهٔ نادرست از ابزار دیجیتال
پژوهش‌ها نشان می‌دهند استفادهٔ نادرست از ابزارهای دیجیتال مانند گوشی همراه و رایانه سبب ایجاد برخی مشکلات و بیماری‌ها در دانش‌آموزان شده است. نمودار صفحهٔ ۱۰۶ درصد تعداد دانش‌آموزانی را نشان می‌دهد که به برخی از این مشکلات مبتلا شده‌اند: کمردرد، چاقی، درد گردن، کاهش تمرکز، به‌هم‌ریختن خواب، درد سر، خشکی چشم.
با توجه به نمودار گفت‌وگو کنید: چند درصد دانش‌آموزان به چاقی مبتلا هستند؟ دانش‌آموزان بیشتر با کدام بیماری یا مشکل درگیر هستند؟ دربارهٔ عامل ایجاد هر یک از مشکلات گفت‌وگو کنید و برای پیشگیری از هر کدام چه راه‌حلی پیشنهاد می‌کنید؟
علم و زندگی نکتهٔ مراقبت از چشم را یادآوری می‌کند: آیا می‌دانید کاربران ابزارهای دیجیتال تقریباً یک‌پنجم حالت عادی پلک می‌زنند؟ به همین دلیل برای مراقبت از چشم باید هر ۲۰ دقیقه یک بار به اندازهٔ ۲۰ ثانیه به ۶ متری یا تقریباً ۲۰ قدم خود نگاه کنند.
فصل ۱۴ علوم ششم دو پیام هم‌زمان دارد: فناوری ارتباط را سریع و نجات‌بخش کرده است، و استفادهٔ نادرست از همان فناوری می‌تواند بدن و تمرکز را فرسوده کند. وقتی جدول آتش تا گوشی هوشمند را پر می‌کنید فقط «قدیمی/جدید» ننویسید؛ بگویید هر مرحله کدام محدودیت را برداشته—مسافت، زمان، تصویر، یا دسترسی همگانی.
اگر می‌خواهید همهٔ مسیر علوم پایهٔ ششم را یک‌جا ببینید، به صفحهٔ آموزش علوم ششم برگردید یا از معلمان نردبون مدرس مناسب خودتان را برای مرور نهایی انتخاب کنید.